“We bereiden de hervorming van de minimumdoelen in het secundair onderwijs voor en nemen in één beweging het buitengewoon onderwijs mee, maar we wachten niet tot de uitrol daarvan op beterschap”, benadrukt Bruno Vanobbergen, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “We nemen steeds meer initiatieven om de lespraktijk te versterken, gebaseerd op effectieve didactiek en hoge verwachtingen voor elke leerling.”
Uit het internationale PISA-onderzoek van de OESO blijkt dat de dalende resultaten van het Vlaams onderwijs zich voortzetten. De gemiddelde scores dalen in de drie hoofddomeinen (wetenschappen, wiskunde en lezen). Het aandeel toppresteerders neemt af, terwijl het aandeel jongeren dat het basisniveau niet haalt, stijgt. Bovendien groeit de ongelijkheid: jongens en leerlingen met een migratieachtergrond of een andere thuistaal laten nog sterkere dalingen optekenen.
“Dit is bijzonder ernstig. Hier lig ik als directeur-generaal wakker van, en onze schoolteams ook,” reageert Bruno Vanobbergen. “Onze leraren staan elke dag voor de klas en zien deze evolutie van dichtbij, hoewel zij keihard werken. PISA houdt ons een spiegel voor. Vlaanderen scoort voor wiskunde en wetenschappen nog boven het OESO-gemiddelde, maar dat is niet voldoende. Nu blijft de kloof tussen leerlingen groot, terwijl we juist terug willen naar het topniveau van twintig jaar geleden.”
De sleutel tot herstel ligt in de dagelijkse klaspraktijk, en daar wil de netwerkorganisatie ook maximaal op inzetten door ondersteuning van de scholen en leraren dankzij de pedagogische begeleiding. Terwijl we de nieuwe minimumdoelen voorbereiden, verliest Katholiek Onderwijs Vlaanderen geen tijd. Dankzij onderzoek over effectieve didactiek weten we nu beter wat werkt in de klas. Inzetten op structuur, activeren van voorkennis, leerstrategieën evalueren, een schoolbrede aanpak uitrollen, datageïnformeerd bijsturen… zijn methodieken die steeds meer ingang vinden.
"Wat mij vooral overtuigt, is dat effectieve didactiek ons terugbrengt naar de essentie: vooraf helder bepalen wat we willen dat leerlingen leren en bewust kiezen voor werkvormen die alle leerlingen actief aan het denken en aan het werk zetten. In de klas zien leerkrachten heel concreet wat werkt: leerlingen zijn meer betrokken en verwerken de leerstof beter. Tegelijk is er een professionele cultuur gegroeid waarin collega’s spontaan van en met elkaar leren", zegt Gudrun De Wachter, projectdirecteur pedagogisch beleid van Sjabi Secundair in Puurs.
Katholiek Onderwijs Vlaanderen biedt daarnaast gerichte vakondersteuning aan voor taal (concrete handvatten voor effectief leesonderwijs), wiskunde (focussen op wiskundig redeneren en het toepassen van wiskunde in herkenbare contexten) en wetenschappen (wetenschappelijke kennis koppelen aan maatschappelijke thema’s zoals klimaat en technologie).
Vaak zijn de noden het grootst in de B-stroom en de A-finaliteit. Via nieuwe modellessentabellen krijgen leerlingen een ruimer pakket wiskunde en Nederlands. De pedagogische begeleidingsdienst van Katholiek Onderwijs Vlaanderen ondersteunt scholen intensief in klasmanagement, taalbeleid en verbindend schoolklimaat. Ook wordt volop ingezet op “Scholen voor Iedereen”. Voor kwetsbare leerlingen is een warm schoolklimaat en een sterke relatie met de leraar doorslaggevend.
Sinds kort werkt Katholiek Onderwijs Vlaanderen met het systeem van didactische coaches: dat zijn leerkrachten die met behulp van de pedagogische begeleiding hun collega’s ondersteunen bij nieuwe methodieken zoals effectieve didactiek.
“We mogen en kunnen niet wachten op nieuwe beleidskaders of grote hervormingen om het tij te keren,” stelt Bruno Vanobbergen. “Onze scholen hebben vandaag nood aan ondersteuning om de basisvaardigheden te versterken en hoge verwachtingen ten aanzien van álle leerlingen waar te maken. Iedere leerling verdient kwaliteitsvol onderwijs. Daarom zetten we nu al volop in op onderbouwde acties (evidence-informed) en datageïnformeerde kwaliteitszorg en de lessen die we trekken uit de resultaten van deze PISA-studie zullen ons en onze scholen nog meer motiveren.”
