Hieronder kan je het opiniestuk lezen samen met een video waarin enkele directeurs uit het basisonderwijs en secundair onderwijs illustreren waar het over gaat. We delen deze opinie ook op sociale media: ga zeker eens kijken, like en stuur door.
Onze directies trekken aan de alarmbel
We zitten in de laatste bocht van het schooljaar. In elke school stijgt dan de druk: examens, deliberaties, oudercontacten, studiekeuzes. Tegelijk leggen directie- en beleidsteams al de puzzel voor volgend jaar. Ze doen dat met toewijding, omdat het over leerlingen gaat en hun toekomst. Maar vandaag wordt die opdracht onnodig zwaar: nieuwe verwachtingen en besparingen volgen elkaar zo snel op dat scholen het niet meer kunnen verwerken zonder verlies aan rust, kwaliteit en werkbaarheid.
Terwijl scholen afronden, moeten ze tegelijk vooruit: personeel vastleggen, roosters bouwen, ondersteuning organiseren, afspraken maken met ouders en partners. Net dan besliste de Vlaamse regering maatregelen te nemen die een grote impact hebben op de dagelijkse schoolorganisatie. Er kwamen ook besparingen bij. Wie meer kwaliteit vraagt met minder draagkracht, moet extra zorgvuldig zijn met timing, randvoorwaarden en uitvoerbaarheid.
Wie vandaag een school leidt, ziet een groeiende actielijst die tegelijk moet landen: minimumdoelen en professionalisering rond effectieve didactiek in het basisonderwijs; inspiratiescholen die vanaf september mee het kennisrijk curriculum moeten trekken; ‘Goed Gedragen’ ook in het secundair, met gedragsexperten; en een versterkt taalbeleid. Elk initiatief is op zichzelf zinvol. Samen vormen ze een stapel die je niet wegwerkt met goede wil, maar met tijd, duidelijkheid en gerichte ondersteuning.
Net de momenten waarop teams kunnen leren, afstemmen en evalueren, komen onder druk. Het schrappen van pedagogische studiedagen en het verminderen van evaluatiedagen in het secundair onderwijs lijken ‘efficiëntie’, maar snijden in de kern van kwaliteitsbeleid: samen afspraken maken, professionaliseren en leerlingen gericht in hun schoolloopbaan en keuzes begeleiden. Kwaliteit vraagt niet alleen doelen, maar ook tijd. Daarbovenop reduceert de besparing op de omkadering van scholengemeenschappen in het secundair onderwijs een cruciale hefboom. Scholengemeenschappen delen expertise, organiseren ondersteuning en ontlasten scholen. Als die steun krimpt terwijl opdrachten groeien, schuift de rekening door naar elke school. En dus naar mensen en middelen die er al niet zijn.
Onze directies zijn kwaad, vooral omdat ze zich niet ernstig genomen voelen in een opdracht die almaar complexer wordt. De opeenstapeling van beslissingen en besparingen creëert onrust en onzekerheid. Een school is een raderwerk: roosters, zorg, begeleiding, evaluatie, overleg, administratie, samenwerking met externen. Als je daar tegelijk nieuwe trajecten bovenop legt, stokt de voorbereiding voor volgend jaar. Directies zeggen: “We krijgen het niet meer rond.” De gevolgen zijn concreet: het raakt organisatorisch niet meer georganiseerd, de kwaliteit lijdt onder de haast en door jobverlies komt ook het sociaal weefsel van teams onder druk.
Niemand in het onderwijs twijfelt aan de opdracht om de kwaliteit de komende jaren voelbaar te versterken. Maar dat lukt alleen met een duurzame aanpak. Daarom vragen we de Vlaamse overheid drie dingen: (1) geef scholen tijd om grote beleidslijnen degelijk voor te bereiden en gefaseerd te implementeren, mét ruimte voor professionalisering en teamafstemming; (2) zorg tijdig voor heldere randvoorwaarden en decretale zekerheid, zodat directies in april weten waar ze het volgende schooljaar aan toe zijn; (3) stel maatregelen waarvan de rechtsgrond of de ondersteuning nog onduidelijk zijn één jaar uit.
‘Haast en spoed is zelden goed’ is hier geen boutade, maar verstandig beleid. We staan voor noodzakelijke veranderingen in het Vlaamse onderwijs. Geef scholen de tijd om een stevig fundament te leggen. Onze hand blijft uitgestoken: maak samen met het werkveld scherpe keuzes over wat nu kan en wat beter doorschuift naar volgend schooljaar. Verbind ambitie aan haalbaarheid. Geef scholen zuurstof om kwaliteit waar te maken. Voor leerlingen, schoolteams en de toekomst van ons onderwijs.
Bruno Vanobbergen
