Wat betekent de verklaring over vak r.-k. godsdienst voor het basisonderwijs?

17 november 2017

Eind september publiceerden de Vlaamse bisschoppen en de Erkende Instantie rooms-katholieke godsdienst de verklaring 'Het vak rooms-katholieke godsdienst op het kruispunt van samenleving, onderwijs en kerkgemeenschap'.

De verklaring daagt ons uit om samen na te denken over de betekenis van het vak rooms-katholieke godsdienst in ons onderwijs en in onze samenleving. Dialoog staat daarbij centraal. Die dialoog krijgt vorm wanneer iemand zich verhoudt met eerbied en respect, oprecht luistert en zichzelf authentiek uitdrukt, zonder de evangelische inspiratie die zijn identiteit voedt, te verbergen of te verzwakken.

De verklaring trekt krijtlijnen voor het personeelsbeleid in het katholiek onderwijs. Wat betekent dat concreet voor het katholiek basisonderwijs?

Vaak geeft in katholiek basisonderwijs een gemandateerde leraar alle vakken, inclusief het vak r.-k. godsdienst. Op die manier wordt geïntegreerd onderwijs gerealiseerd. Maar de bisschoppen wijzen op de groeiende diversiteit die ook bij onze leraren aanwezig is. Niet alle leraren zijn gemandateerd, bv. omdat zij niet tot de rooms-katholieke kerk behoren. Dat houdt ook in dat niet alle leraren r.-k. godsdienst kunnen geven. Leraren met een mandaat zijn zelf ook vragende partij naar meer ondersteuning voor het vak r.-k. godsdienst, of voelen aan dat zij het vak niet zelf kunnen verzorgen. Samengevat: in onze huidige context kunnen we niet van iedereen verwachten om op authentieke wijze, vanuit eigen beleefd geloof, r.-k. godsdienst te geven.

Om samen degelijk godsdienstonderwijs op school te waarborgen, is er dus samenwerking nodig. De tekst geeft dan ook een aantal suggesties: zo kan r.-k. godsdienst gegeven worden in team teaching, via een bijzondere leermeester godsdienst of door een collega-leraar.

In 'Zin in leren! Zin in leven!’ is het volledige leerplan r.-k. godsdienst opgenomen. In het lager onderwijs dienen drie lestijden godsdienst ingericht te worden. Een gemengde werkgroep vanuit Katholiek Onderwijs Vlaanderen en de Erkende Instantie rooms-katholieke godsdienst zal de integratie van het leerplan opvolgen en aansturen.

Aan onze schoolbesturen leggen we een aantal vragen, aanzetten en overwegingen voor:

  • Welk beleid voer je om in het basisonderwijs leraren zonder mandaat kansen te geven op tewerkstelling? Doen we dat alleen in tijden van schaarste? Of kiezen we voor een actiever kansenbeleid in het licht van de dialoog die we in onze katholieke dialoogschool willen voeren?
  • Welke argumenten zijn er of gebruik je om impulsen te geven voor het ene of het andere beleid?
  • Geldt de gastvrijheid die we voor onze leerlingen hebben ook voor leraren?
  • Welk beleid voer je om leraren te introduceren in en vertrouwd te maken met het werken in een katholieke dialoogschool?
  • Welke begeleiding/ondersteuning voorzie je als directie of bestuur?
  • Welke begeleiding/ondersteuning heeft de directeur nodig?

We willen niet blind zijn voor de vragen en de bezorgdheden daaromtrent. Ook de bisschoppen geven duidelijk aan begrip te hebben voor de vele uitdagingen die het met zich meebrengt. De verklaring biedt ons hoe dan ook kansen om op nieuwe manieren gestalte te geven aan goed katholiek onderwijs, en aan de katholieke dialoogschool.

Voor personeelstechnische vragen in verband met dit onderwerp kun je terecht bij Els Goeminne (Dienst Personeel). Voor inhoudelijke vragen bij de visie kun je terecht bij Tom Uytterhoeven (Dienst Identiteit & kwaliteit).