Katholiek Onderwijs Vlaanderen wil meer kansen voor stages en duaal leren ondanks corona

12 september 2020

Scholen krijgen het steeds moeilijker om geschikte stageplaatsen en werkplekken voor hun leerlingen in alternerende opleidingen, dus zowel duaal leren als leren en werken, te vinden. Vooral in de studiegebieden handel, toerisme en voeding, waar een stage essentieel is voor de opleiding van de leerling, wordt het probleem pertinent. Dat blijkt uit een bevraging van Katholiek Onderwijs Vlaanderen die door 246 scholen werd ingevuld.

“We willen leerlingen zo goed mogelijk lesgeven en vormen voor de arbeidsmarkt, zeker voor wie daar snel naartoe wil. Daarbij is een gepaste stage of leerwerkplek onmisbaar”, zegt Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “We zien dat de zoektocht naar een geschikte werkplek voor stage of duaal leren voor onze scholen steeds stroever verloopt. Structurele moeilijkheden die er voordien waren, worden door de coronacrisis versterkt.”

Onzekerheid op de arbeidsmarkt

In het studiegebied handel bijvoorbeeld, is er grote onzekerheid in de sector van de verkoop. Doordat er vaker wordt thuisgewerkt, zijn er ook minder stageplaatsen in een kantooromgeving. Omdat veel werknemers technisch werkloos zijn, aarzelen werkgevers om stagiairs of leerlingen uit alternerende opleidingen aan te nemen. Dat probleem doet zich ook voor in de horeca die door de coronacrisis zwaar getroffen is. “Een stagiair kan nooit in de plaats komen van een vaste medewerker, dus voor ons betekent technische werkloosheid omwille van corona niet dat de stageplaatsen hoeven te verdwijnen”, zegt Lieven Boeve.

Katholiek Onderwijs Vlaanderen roept de bedrijven daarom op om leerlingen alle kansen te blijven geven op werkplekleren. Voor duaal leren is de urgentie bijzonder hoog, omdat de leerlingen na inschrijving slechts twintig werkdagen de tijd hebben om hun contract af te sluiten.

"Meer dan 400 leerlingen kiezen ervoor om bij ons opgeleid te worden in een samenwerking tussen school en werkplek. Naast samen een beroep aanleren gaat het ook om opgroeien tot volwassenen in de ‘echte’ wereld”, zegt Wolf Vlaeminck, directeur van Centrum Leren & Werken in Kortrijk. “Zonder goede stageplaatsen kunnen wij als school dus maar half werk leveren. It takes two to tango."

“Er is de voorbije jaren een trend om zoveel mogelijk onderwijs dat voorbereidt op de arbeidsmarkt te laten plaatsvinden op de werkplek. We zien nu jammer genoeg hoe kwetsbaar dat model is, omdat de leerkansen van jongeren blijkbaar te sterk afhankelijk zijn van de economische conjunctuur. Als het niet goed gaat, verdwijnen stageplaatsen al te vlug. Maar als de economie weer aantrekt zijn deze jongeren nodig, en zij moeten goed opgeleid zijn”, zegt Lieven Boeve.

"Omdat competenties en leerplandoelen van de school en de werkvloer in elkaar vloeien, is het werkplekleren voor het Centrum Leren en Werken erg belangrijk. Beiden houden elkaar in evenwicht en daarom zetten wij hard in op zowel leren en werken als duaal leren”, zegt Dirk Kops, directeur van Centrum Leren en Werken bij TSM Mechelen. “De werkplekken liggen echter niet voor het rapen. Dit heeft niet alleen met de coronacrisis te maken, maar ook met de pedagogische ondersteuning van jongeren, omgevingsfactoren, financiële consequenties en administratieve beslommeringen."

Coronacrisis legt bestaande pijnpunten bloot

De coronacrisis versterkt structurele problemen die er al waren. Bedrijven blijken erg terughoudend te zijn, niet alleen omwille van het virus zelf, maar ook vanwege de penibele economische situatie waarin veel bedrijven zich bevinden, het vele thuiswerk dat voor een goede begeleiding van leerlingen minder geschikt is, en de maatregelen die worden genomen om het virus in te dammen. Een voorbeeld van zo’n maatregel is dat een kapper slechts een bepaald aantal personen tegelijk in de zaak mag toelaten. Dan komt het er in de praktijk soms op neer dat de zaakvoerder moet kiezen tussen een klant of een stagiair.

"Als praktijkgerichte handelsschool zijn onze opleidingen pas compleet als onze leerlingen de kans krijgen om praktijkervaring op de werkvloer op te doen via stages. Dat zijn uitgelezen kansen om jonge mensen hun talenten volop te laten ontdekken en stapsgewijs te leren hoe het er op het werkveld aan toe gaat”, zegt Nicki Vanreusel, stagecoördinator en -begeleider in het Sint-Ursula-instituut in Lier. “Goede stageplaatsen vinden is echter niet altijd even makkelijk. Het is enorm belangrijk dat onze stagiairs zich welkom voelen en niet als goedkope werkkrachten worden ingezet. Stagiairs moeten zich kunnen ontwikkelen. In deze tijden loopt het zoeken van stageplaatsen extra moeilijk."

Structureel stellen we binnen duaal leren ook een verdringingseffect vast. Nu duaal leren wordt uitgebreid naar steeds meer doelgroepen, zijn hoger opgeleide leerlingen voor bedrijven soms interessanter dan een leerling uit een arbeidsmarktgerichte opleiding uit het secundair onderwijs.

"Als buitengewoon onderwijs willen wij de realiteit van het professioneel beroepsleven zo optimaal mogelijk aanbieden. Vaak biedt dit unieke kansen die we binnen de schoolmuren niet hebben. Dankzij de doorgedreven stagebegeleiding vanuit de school zijn onze leerlingen doorgaans zeer welkom op de stageplaatsen in diverse sectoren”, zegt Koen Knevels, directeur bij Sint-Elisabeth in Wijchmaal, Peer en Pelt, een school voor buitengewoon secundair onderwijs. “Spijtig genoeg zijn er nu omwille van de coronacrisis minder mogelijkheden om geschikte stageplaatsen te vinden. Sommige bedrijven stellen zich niet open om binnen de coronacrisis te investeren op leerkansen van stagiairs. Bij de meer vertrouwde bedrijven merken we meer mogelijkheden."

“Het zijn vaak de meer kwetsbare jongeren voor wie een geslaagde stage een hele wereld doet opengaan. We mogen hen zeker niet uit te boot laten vallen”, besluit Lieven Boeve.