Coronacrisis slaat gat in begroting van katholieke scholen

10 september 2020

Scholen investeren massaal in hygiënisch materiaal om leerlingen en personeel veilig op school te ontvangen. Daar hangt ook een prijskaartje aan vast. De overheid voorzag vorig schooljaar een compensatie, maar na een steekproef van Katholiek Onderwijs Vlaanderen bij 258 scholen blijkt dat slechts twee derde van de gemaakte kosten en gemiste inkomsten worden gecompenseerd. Bovendien houdt deze dynamiek het komende schooljaar aan.

“Scholen nemen verregaande maatregelen om een veilige omgeving te creëren en investeren zwaar in middelen en mankracht, maar moeten het hoofd boven water kunnen houden. We verwachten dat een bijkomende investering van 14,6 miljoen euro nodig zal zijn om de begrotingen van vorig schooljaar te doen kloppen voor de katholieke scholen en internaten”, zegt Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen.

Maskers en handgels grootste slokop, gemiste schoolfeesten zware tegenvaller

De investeringen in hygiëne en persoonlijke bescherming (kosten van schoonmaak en -producten, zeep, handgels, mondmaskers, plexiglas …) waren met 11 miljoen euro goed voor 29 % van de uitgaven. Aan sanitaire voorzieningen als wastafels en vuilbakken besteedden scholen 1 miljoen euro.

De gemiste inkomsten van schoolfeesten, opendeurdagen, mosselfestijnen en kaas- en wijnavonden – belangrijk voor katholieke scholen om de rekening in balans te houden – bedragen eveneens 11 miljoen euro, en 29 % van het totaal.

“Na de tsunami aan coronakosten betekenden de compensaties een reddingsboei, maar we zijn nog niet op het droge”, zegt Dirk Baeyens, directeur van vrije basisschool den Heuvel in Kalmthout. “De subsidies dekten een derde van de kosten die we maakten en van de opbrengsten die we misten. En een crisis legt altijd fundamentele pijnpunten bloot. Voor het basisonderwijs is dit de historische onderfinanciering, het gebrek aan professionele omkadering en een verouderd gebouwenpatrimonium.”

Voor het geheel komt de coronarekening voor de katholieke scholen en internaten op 39 miljoen euro. Voor heel Vlaanderen voorzag de Vlaamse regering 39 miljoen euro aan compensaties (25,5 miljoen voor hygiënisch materiaal, 8,5 miljoen als tussenkomst voor schooluitstappen en gemiste inkomsten, 4 miljoen voor ict en 0,5 miljoen voor de internaten). Daarvan gaat 24,5 miljoen naar het katholiek onderwijs. Een eenvoudige rekensom leert dat 14,5 miljoen euro, dus iets meer dan één derde, niet gecompenseerd werd.

Basisonderwijs grootste tekorten, internaten kregen nauwelijks compensatie

De tegemoetkomingen van de overheid compenseren dus 64 % van de kosten en gemiste inkomsten van de scholen en internaten, maar er zijn grote verschillen tussen de onderwijsniveaus. In het secundair onderwijs bedraagt de compensatie 92 % (10,7 van 11,6 miljoen) van de extra kosten en gemiste inkomsten. In het basisonderwijs  is dat maar 58 % (13,4 van 22,9 miljoen).

Zonder bijkomende overheidscompensaties moeten de katholieke basisscholen 2,5 % van hun gewone werkingsmiddelen inzetten voor de gevolgen van de coronacrisis. Bij de secundaire scholen kom de supplementaire coronakost boven op de besparing vanwege de niet-indexering van de werkingsmiddelen.

“We zijn dankbaar voor de bijkomende ict-middelen”, zegt Ivan Schalley, directeur van het Hartencollege in Ninove. “De recente compensatie voor de extra kosten voor de veiligheidsmaatregelen en de gemiste inkomsten zijn echter onvoldoende. Extra veiligheidsmateriaal en poetspersoneel of les- en sportmateriaal voor de leerlingen? Voor deze verscheurende keuze staan we nu dagelijks.”

Uit de enquête blijkt dat katholieke internaten voor 4,6 miljoen aan bijkomende kosten en gemiste inkomsten rapporteren. Alle Vlaamse internaten kunnen voorlopig rekenen op een compensatie van 499 000 euro voor internen; de katholieke internaten ontvangen daaruit 384 000 euro. Als de katholieke internaten de resterende 4 miljoen euro extra kosten en gemiste inkomsten zelf moeten ophoesten, betekent dit 21 % van de 20 miljoen aan werkingsmiddelen die zij vorig schooljaar hadden.

“Veiligheidsmaterialen aankopen, extra poetsuren, dure individuele verpakkingen van voedingswaren en terugbetalingen van internaatgelden aan ouders gaven ons een financiële aderlating”, zegt Arnold Stroobant, internaatsbeheerder Hotelschool Ter Duinen in Koksijde.

“De coronaperiode van maart tot juni heeft ervoor gezorgd dat we een financiële klap gekregen hebben”, zegt Katrien Smet, internaatsbeheerder Sint-Jozef Klein-Seminarie in Sint-Niklaas. “Door het verplicht werken in fysiek gescheiden bubbels konden we maar twintig internen opvangen en liepen we maandelijks huurinkomsten van vijftig internen mis. Tegelijk bleef onze personeelskost even groot om de fysiek gescheiden groepen op te vangen en hadden we extra kosten voor onder andere de aankoop van persoonlijke beschermingsmiddelen voor het personeel en onze internen.”