Coronacrisis: leerlingen beperken leerverlies dankzij afstandsleren met ondersteuning van pedagogische begeleiding

20 maart 2020

Zo goed als alle leerlingen brengen drie schoolweken thuis door. Dankzij afstandsleren zorgen scholen ervoor dat zij thuis oefeningen kunnen blijven maken. Met de ondersteuning en het concrete lesmateriaal van de pedagogische begeleiding van Katholiek Onderwijs Vlaanderen gaan leraren aan de slag.

“De lessen worden opgeschort tot aan de paasvakantie, maar scholen nemen initiatieven zodat leerlingen de leerstof en vaardigheden kunnen onderhouden en inoefenen”, zegt Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “Het gaat vooral om het inoefenen van reeds aangebrachte leerstof en vaardigheden. We gaan in 'onderhoudsmodus' om zoveel mogelijk leerverlies bij leerlingen te voorkomen. Bijvoorbeeld door oefeningen in rekenen en lezen.”

Scholen ondersteunen in afstandsleren

De coronacrisis stelt schoolteams voor een bijzondere uitdaging: de lessen zijn geschorst, en tegelijk willen we dat er de komende periode zo weinig mogelijk leerkansen verloren gaan. Onze pedagogische begeleiding bezorgt scholen online lesmateriaal en andere didactische ondersteuning, maakt scholen wegwijs in afstandsleren, verwijst door naar het beschikbare aanbod van softwareleveranciers en uitgeverijen en bundelt per onderwijsniveau tips van onze pedagogische begeleiders. Zo kunnen scholen gebruikmaken van betrouwbare bronnen voor de organisatie van het (digitale) onderwijsaanbod.

“De overheid doet een beroep op de zin voor verantwoordelijkheid van alle personeelsleden”, zegt Lieven Boeve. “Schoolpersoneel is aan het werk, ofwel door opvang op school te voorzien, ofwel door vanop afstand oefeningen te maken en te verbeteren. Voor de gezondheid van het aanwezige personeel hebben we erop aangedrongen extra te verduidelijken voor welke leerlingen opvang kan worden voorzien.”

“Voor tal van scholen is afstandsleren een bruikbaar alternatief om ervoor te zorgen dat het leren niet stilvalt. In deze bijzondere omstandigheden probeert elke school om leerlingen te stimuleren om in het juiste ritme te blijven”, zegt Machteld Verhelst, pedagogisch directeur van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “Daarbij willen we hen op een kwaliteitsvolle manier ondersteunen. We vragen daarbij rekening te houden met de draagkracht van iedereen en te komen tot een goede mix van online en offline materiaal. We hebben bijzondere aandacht voor leerlingen die geen of moeilijker toegang hebben tot digitale leermiddelen.”

Ondersteuning voor alle onderwijsniveaus: van kleuters tot volwassenen

“Onze pedagogische begeleiders ontwikkelen en verzamelen materiaal en delen dat via websites, nieuwsbrieven en sociale media, begeleiden online communities waar leraren met elkaar suggesties uitwisselen, geven via telefoon en videogesprekken non-stop antwoorden op vragen en zijn een luisterend oor voor onze scholen”, zegt Machteld Verhelst.

In het basisonderwijs heeft niet elke leerling een e-mailadres of een persoonlijk account, waardoor we kinderen vooral via de ouders bereiken. Daarom bundelen we voor onze scholen specifieke materialen voor afstandsleren in het basisonderwijs. Zo voorzien we tips over ‘flipping the classroom’ (instructie vanop afstand, huiswerk thuis), het opstellen van een duidelijke dagstructuur voor jonge leerlingen en het aanbieden van ‘moetjes en magjes’.

VBS Leieparel in Deinze blijft niet bij de pakken zitten. “Met de aanwezige leerlingen hebben we in de moestuin van de school gewerkt: gewied, geplant, gezaaid... ze zullen vast vragen om dit thuis met hun ouders te kunnen doen”, zegt Franky De Graeve, directeur. “Via elektronische weg worden leuke opdrachten doorgegeven zoals ‘dagboektekenen’. Dat is een boekje of schriftje waarin de leerlingen opschrijven wat hen bezig houdt, het grappigste moment van de dag, welk boek ze lazen… geïllustreerd met tekeningen en prenten. Een mooi souvenir voor henzelf of voor een vriendje of vriendinnetje.”

Voor het secundair onderwijs verzamelen we een massa praktijkideeën, vanuit de verschillende vakken en studiegebieden, die dagelijks worden aangevuld. Er staan overzichten met interessante links, maar evengoed kant-en-klare opdrachten, verdeeld per vak, studiegebied, graad en onderwijsvorm. Scholen houden de komende weken zo goed mogelijk contact met leerlingen en maken afspraken over wanneer en hoe ze met leerlingen communiceren over opdrachten.

“De pedagogische begeleiding is heel actief en ondersteunt de scholen met lesideeën, lesbundels en ander materiaal in onze Facebookgroep”, getuigt Jonas Van Puymbroeck, coördinator voltijds onderwijs bij HTI Sint-Antonius in Gent. “We verzamelen het materiaal op Sharepoint, mailen dit naar onze leerlingen en houden contact met de vakleraren voor feedback. Niet alle leerlingen hebben echter toegang tot het internet. Voor hen drukken we het materiaal af, en sturen we het op via de post.”

Voor sommige doelgroepen is afstandsleren niet vanzelfsprekend. Zo zal voor het buitengewoon onderwijs de grootste uitdaging vaak het invullen van de tijd zijn met een vrijetijdsaanbod dat aansluit bij het ontwikkelperspectief, de interesse en de motorische mogelijkheden van de leerling Persoonlijke verbinding houden is belangrijk, bijvoorbeeld via een telefoongesprek, sms, WhatsApp-groepje, e-mail of chat. We zetten in op vrije tijd en tips voor specifieke kwetsbare groepen, zoals leerlingen met verstandelijke beperking, ernstig meervoudige beperkingen en leerlingen met autisme. Technieken om het leren te blijven stimuleren en basiskennis te herhalen vinden scholen op de pagina’s van basis- en secundair onderwijs.

Ook het volwassenenonderwijs ondervindt de gevolgen van het coronavirus. Heel wat docenten zetten allerlei initiatieven op om de interactie met hun cursisten levendig te houden. Via een speciaal ontwikkelde padlet komen verschillende docenten uit onze centra met elkaar in contact om vragen te stellen, suggesties te doen en ideeën uit te wisselen.

Specifieke doelgroepen

Elk OKAN-team (onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers) voorziet de leerlingen van lesmateriaal opdat ze zo weinig mogelijk leerachterstand zouden oplopen. Persoonlijk contact is hierbij belangrijk. De leerlingen missen hun leerkrachten en hun klasgenoten. Als de ouders akkoord gaan, wisselen leraren telefoonnummers uit, maken ze een WhatsApp-groep, of richten ze een Facebookgroep op. Zo blijven de klasgenoten met elkaar en met de leraren in verbinding, praten ze met elkaar over hun taken en kunnen ze ook bij elkaar terecht met hun vragen en angsten over de huidige situatie.

We hebben speciale aandacht voor kinderen en jongeren uit kwetsbare gezinnen, die moeilijk of geen toegang hebben tot digitale leermiddelen. Ook voor hen bezorgen we onze scholen voorbeelden van acties die aanklampend werken.