Corona en de opstart op 1 september

17 augustus 2020

Op 14 augustus overlegde de Vlaamse minister van Onderwijs met de sociale partners. Er werden afspraken gemaakt voor de opstart van het schooljaar 2020-2021. Er waren gelijkaardige vergaderingen in de andere gemeenschappen in België. De drie gemeenschappen pakken de opstart van onderwijs op 1 september bijna identiek aan.

Basis voor de beslissing

De beslissing ging niet over een nacht ijs. Ze werd genomen op basis van wetenschappelijk onderzoek in binnen- en buitenland over de evolutie van de pandemie.

Epidemiologisch en virologisch leren de zomeractiviteiten voor jongeren in Vlaanderen en wetenschappelijk onderzoek uit binnen- en buitenland ons dat jongeren amper besmet geraken, het virus ook amper op elkaar en/of op volwassenen overdragen en slechts beperkte ziektesymptomen ontwikkelen. Tijdens de vele zomeractiviteiten die gemonitord zijn, werd dat bevestigd.

De heropflakkering van het virus de laatste weken situeert zich ook in een andere leeftijdsgroep dan enkele maanden geleden. Toen raakten 70- tot 80-jarigen besmet. Nu zien we besmettingen bij 20- tot 40-jarigen met de nadruk op 20- tot 30-jarigen. Wie besmet raakt, vertoont minder zware ziekteverschijnselen en het aantal ziekenhuisopnames en het aantal overlijdens pro rata van het aantal besmette personen, ligt daardoor ook lager.

Kinderartsen onderstrepen dat het voor kinderen en adolescenten belangrijk is om structureel in een schoolse omgeving opgeleid en opgevangen te worden. Dat we in code oranje of rood 12- en 13-jarigen (de eerste graad van het secundair onderwijs) halftijds thuis zouden laten, wordt als een probleem omschreven. Net zij hebben behoefte aan opvang op school. Het is ook moeilijk om hen alleen thuis te laten.

Schoolorganisatorisch worstelden heel wat scholen met de ene dag afstandsonderwijs in code geel. Gelet op de wetenschappelijke inzichten levert die ene dag in code geel virologisch onvoldoende op om hem te verantwoorden tegenover de extra complexiteit in de schoolorganisatie. Voor de schoolorganisatie (en een minimum aan schakelen) is de normale schoolorganisatie met vijf dagen contactonderwijs het eenvoudigste.

Vanuit pedagogisch oogpunt geven we alle kinderen liefst vijf dagen per week contactonderwijs. Voor de jongeren (en zeker voor de kwetsbare jongeren) blijkt die werkwijze het best een optimaal leertraject te onderbouwen. Dat staat los van de eventuele ambitie om toch bewust afstandsonderwijs te voorzien voor die groep van jongeren die er wel bij vaart.

We starten op in code geel

We starten op in code geel. Of de situatie lokaal zo ernstig is dat een stap gezet moet worden naar code oranje, wordt de volgende periode per gemeente als volgt bepaald:

  1. CELEVAL en RAG (Risk Assessment Group) bepalen op basis van objectieve cijfers (absoluut aantal besmettingen, reproductiegetal, evolutie ...) bij welke gemeenten een knipperlicht brandt.
  2. Die gemeente wordt gecontacteerd met de vraag om de crisiscel bijeen te roepen, uitgebreid met het onderwijsveld, Centra voor Leerlingenbegeleiding en het Agentschap Zorg en Gezondheid.
  3. Op basis van alle informatie bepaalt de crisiscel de kleurcode voor de gemeente.
  4. De minister van Onderwijs heeft de mogelijkheid om die beslissing te beoordelen en eventueel te herroepen met het oog op consistentie van kleurcodes tussen verschillende gemeenten in een gelijkaardige situatie.

Dat systeem moet nog opgestart worden. Aan CELEVAL wordt meteen gevraagd om een lijst van gemeenten op te stellen waar de crisiscel in actie moet komen.

Geel is dus de “normale” kleur. Op gemeentelijk niveau (of mogelijk bij grotere steden op een deel-gemeentelijk niveau, te bepalen door de gemeentelijke crisiscel) wordt waar nodig naar oranje overgeschakeld. Bepalend daarbij is de codekleur in de gemeente waar de school gehuisvest is. De crisiscel volgt de situatie verder op en geeft op tijd het signaal dat naar code geel kan teruggeschakeld worden.

Wat verandert er?

We houden voor het basisonderwijs de afspraken aan die we eind juni gemaakt hebben. Daar verandert niets aan.

In het secundair onderwijs werd vastgesteld dat het virologische voordeel van de ene dag afstandsonderwijs in code geel niet opweegt tegen de extra complexiteit voor de leerlingen en de schoolorganisatie. Daarom wordt een volledige lesweek (vijf lesdagen) contactonderwijs voorzien in code geel.

In het secundair onderwijs wordt onderkend dat leerlingen van de eerste graad echt best naar school komen. Daarom wordt voor de eerste graad ook in code oranje voltijdse aanwezigheid op school voorzien. Die aanwezigheid blijft ten andere ook gelden voor alle kwetsbare leerlingen.

Om het schooljaar optimaal te laten starten worden alle leerlingen de eerste week allemaal op school verwacht. Op die plaatsen waar dan eventueel moet geschakeld worden naar code oranje hebben de leerlingen elkaar en hun leerkrachten toch al leren kennen.

Epidemiologie is een wetenschap van evenwichten en cijfers. Wat ergens meer wordt toegestaan, moet elders gecompenseerd worden. Daarom worden de regels in code geel vanaf het secundair onderwijs als volgt aangepast:

  1. veralgemeende mondmaskerplicht (behalve tijdens pauzes en sportactiviteiten)
    Er werd vastgesteld dat het systematisch dragen van mondmaskers, wanneer het risico bestaat dat social distancing niet gerespecteerd kan worden, helpt om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Zo worden leraren ook bijkomend beschermd.
  2. beperking van de aanwezigheid van niet-essentiële derden
    We weten immers dat het grootste risico de overdracht tussen volwassenen is. Op het einde van de draaiboeken staat een overzicht van “essentiële derden”. De school bepaalt op basis van haar risicoanalyse wie daaronder valt.
  3. (tijdelijk) geen buitenschoolse activiteiten
    We beseffen dat het schrappen van buitenschoolse activiteiten bij onze leerlingen hard aankomt. De problematiek van  de onkosten van de annulatie van reizen en uitstappen op het einde van vorig schooljaar ligt nog vers in het geheugen. Het gaat om een tijdelijke beslissing. Tijdens de volgende overlegmomenten met de minister trachten we duidelijker te krijgen welke termijn eraan verbonden is, en pleiten we voor financieel compenserende maatregelen.

De correcties voor het secundair onderwijs gelden ook voor het deeltijds kunstonderwijs, het volwassenenonderwijs en het hoger onderwijs.

Voor de internaten wijzigt er in principe niets aan de afspraken die op het einde van juni gemaakt werden. Maar door de wijzigingen voor het secundair onderwijs worden wel een aantal pijnpunten voor de internaten weggewerkt. Zo zal de problematiek van de ene dag afstandsonderwijs niet meer spelen in code geel en wordt de eerste graad van het secundair onderwijs ook in code oranje elke dag op school verwacht.

En verder

  • Begin september geven virologen, epidemiologen en pediaters een webinar voor alle onderwijsbetrokkenen. Daarover volgt later nog meer informatie. 
  • Op woensdag 19 augustus hebben we een volgende vergadering van het sociaal corona-overleg met minister Weyts. Vragen blijven welkom.
  • Meer informatie vind je op onze website.
  • Binnenkort zal ook de website van de overheid aangepast zijn.