Aanvulling op mogelijke voorbeelden van schoolorganisatie so in diverse pandemiescenario’s

08 juli 2020

Voor elk pandemiescenario (kleurcode groen, geel, oranje, rood) zal binnenkort een draaiboek ter beschikking zijn. Bij de implementatie ervan houdt de school best rekening met de eigen context. Er is immers geen enkel organisatiemodel dat voor alle scholen zaligmakend is.

Keuzes maken

Elke school kan bij het maken van keuzes voor de heropstart op 1 september putten uit de vele ervaringen die ze heeft opgedaan het voorbije schooljaar. Als een (halve) dag afstandsleren structureel ingebouwd wordt, blijven scholen oog hebben voor het belang van de verbinding die elke leraar moet kunnen blijven maken met zijn leerlingen. Het is daarom aangewezen om bij de start van het schooljaar zoveel mogelijk te peilen naar de mogelijkheden van elke individuele leerling (hardware, internetverbinding, ICT-vaardigheden, ondersteuning …) voor afstandsleren en concrete afspraken te maken. Hou ook rekening met de noodzakelijke communicatie niet alleen naar leerlingen en leraren, maar ook naar ouders.

Organisatiemodellen

Op de themapagina Opstart 2020-2021 vind je heel wat concrete informatie over mogelijke organisatiemodellen, blended learning en concrete handvatten om afstandsleren aan te pakken. Specifiek voor leerlingen van de eerste graad kun je ook verbinding leggen met leerplandoelen uit het Gemeenschappelijk leerplan ICT die relevant zijn in het kader van online afstandsleren.

Code geel

In de nieuwsbrief van vorige week gaven we enkele mogelijkheden om het uurrooster vorm te geven in code geel. In dat geval voorzien scholen in de regel afstandsleren op woensdag tenzij ze gegronde redenen hebben om daarvan af te wijken (lokalennood, mobiliteit …). In dat scenario zijn minder maar langduriger contacten te verkiezen boven meer contacten die minder langdurig zijn. In deze 4/5-regeling gaan leerlingen dus één dag per week niet naar school. Op die dag thuis krijgen ze:

  • ofwel een halve dag afstandsonderwijs
    (op voorwaarde dat de 4 dagen op school volledige dagen zijn – de vrije halve dag (voormiddag of namiddag) kan naar keuze worden bepaald en hoeft niet per se op woensdagnamiddag te vallen (SO74, punt 3)):
    dit betekent 4 dagen contactonderwijs op school – 0,5 dag afstandsonderwijs;
  • ofwel een hele dag afstandsonderwijs; voor de rest van de week het gewone lessenrooster:
    dit betekent 3,5 dagen contactonderwijs op school – 1 dag afstandsonderwijs;
  • ofwel niets (op voorwaarde dat de 4 dagen op school volledige dagen zijn waarop het normale lessenrooster wordt gerealiseerd (de vier uur die op woensdag wegvallen, worden verspreid over de vier andere dagen) én er een afwijking is onderhandeld in het LOC of de ondernemingsraad/besproken in de schoolraad):
    dit betekent 4 dagen contactonderwijs – geen afstandsonderwijs.

Code oranje of rood

Zowel bij pandemieniveau oranje als rood blijf je als school voorzien in een voltijds lesrooster. Enkel het aantal aanwezige leerlingen op school wordt vanaf pandemieniveau oranje gehalveerd.

Concreet komt het er doorgaans op neer dat de helft van een klas les volgt in week A, de andere helft in week B. Ook in dit scenario kunnen scholen echter kiezen voor diverse organisatievormen. Sommige scholen kiezen ervoor om tijdens het contactonderwijs aan halve klasgroepen vooral in te zetten op nieuwe leerstof en tijdens het afstandsleren vooral in te zetten op het verwerken van in de klas behandelde leerstof of het voorbereiden van nieuwe leerstof die nadien in de klas aan bod zal komen.

Andere scholen kiezen ervoor om contactonderwijs te combineren met livestream zodat de hele klasgroep alles kan volgen, de ene helft thuis, de andere helft op school. Afhankelijk van de aard van de vakken kunnen ook mengvormen aangewezen zijn. In andere gevallen kiezen scholen ervoor om de aanbeveling dat slechts de helft van de leerlingen op school zijn als volgt te vertalen: in week A volgen drie leerjaren afstandsonderwijs, de drie andere leerjaren krijgen les op school; een grote klasgroep wordt verspreid over twee (aangrenzende) klaslokalen. Tijdens de instructietijd wordt er gestreamd in één klaslokaal; tijdens het inoefenen kan een leraar zich vlot van het ene lokaal naar het andere lokaal begeven voor ondersteuning.

Praktijklessen

Sowieso is het niet evident om praktijklessen via afstandsonderwijs te organiseren. Sommige scholen kiezen ervoor om voor praktijklessen voorrang te geven aan leerlingen van de derde graad en hen maximaal te spreiden over alle beschikbare lokalen. In een tweede graad kunnen voor praktijk afhankelijk van de studierichting heel wat opdrachten via afstandsonderwijs georganiseerd worden (bv. voeding en horeca: eenvoudige grondstoffen zijn in de meeste huishoudens aanwezig).

Andere scholen kiezen ervoor om zoveel mogelijk uren praktijk in de tweede en de derde graad op school te organiseren zodat leerlingen voldoende tijd krijgen om te leren en in te oefenen. Zeker in richtingen waar het belangrijk is dat leerlingen in team werken (bv. Onthaal en recreatie) is het niet zo evident om de praktijklessen via afstandsleren in te richten. In dat geval kiezen scholen er bijvoorbeeld voor om leerlingen na instructie (communicatieve) opdrachten te laten voorbereiden. Zolang het weer het toelaat, kunnen bepaalde praktijklessen ook in de openlucht plaatsvinden.

Stages

Om te vermijden dat bepaalde stages in het gedrang zouden komen, kiest een aantal scholen voor meerdere stageperiodes zodat het risico wordt gespreid.

Mogelijkheden tot leer(ling)gerichte activiteiten tijdens de (halve) dag van afstandsleren

Tijdens de halve of hele dag afstandsleren kunnen remediëringsmomenten geroosterd worden, op afstand of live op school voor sommige (kwetsbare) leerlingen. In sommige klasgroepen kunnen leraren ondersteunen bij digitale groepswerken, kunnen ze in het kader van de lessen talen digitaal individuele gesprekken met leerlingen inroosteren of in het kader van de GIP ondersteuningsmomenten of vraagmomenten inplannen.

Er zijn ook tal van mogelijkheden om zo’n dag in te vullen met overlegmomenten voor leraren zoals portretterende klassenraden, vakgroepoverleg, project-overleg … of nascholingen. Ook overlegmomenten tussen leraren en individuele leerlingen zoals klastitularisgesprekken kunnen hier een plaats krijgen. Gezien de combinatie van afstandsonderwijs en contactonderwijs gedurende langere periode de regel zal zijn, beraden scholen zich best nu al over hoe ze in de loop van het schooljaar goed zicht blijven houden op alle leerlingen. ‘Leerlingloze’ dagen creëren daar misschien wel een uitstekende extra opportuniteit voor.

Het is dus niet omdat de leerlingen niet op school moeten/mogen zijn dat hetzelfde geldt voor de leraren. Uiteraard wordt bij het overwegen van alle bovenstaande voorstellen ook rekening gehouden met het uurrooster van de betroken leraren (verlofstelsel, werkzaam op verschillende scholen …).