Historiek

Uit: Geschiedenis van het katholiek onderwijs in België, KADOC, Leuven, 2015.

Op 18 februari 1957 werd het Nationaal Secretariaat van het Katholiek Onderwijs (NSKO) opgericht. De algemene doelstelling van de nieuwe organisatie, die naamkundig onder de straat waar ze adres hield, de Guimardstraat, door het leven zou gaan, werden als volgt omschreven: de coördinatie van het Belgisch katholiek onderwijs verzorgen en zijn eenheid waarborgen. Dat laatste was minder evident dan het lijkt. Sinds het ontstaan van België had het katholiek onderwijs zich vooral ontwikkeld in verscheidenheid.

De eerste permanente algemene overkoepeling van het katholiek onderwijs gebeurde per niveau. In 1911 werd via een lokaal congres de Oeuvres Scolaires Catholiques opgericht. Aanvankelijk beperkte het werkterrein zich tot het bisdom Luik. Na de Eerste Wereldoorlog werd de werking uitgebreid naar alle bisdommen en zo werd in 1919 de Centrale Raad voor het Katholiek Lager Onderwijs (CRKLO) gesticht.

Een gelijkaardige vorm van centralisering maakte ook het katholiek middelbaar onderwijs door. Op het Congres van Mechelen van 1909 was het besluit genomen om een Federatie voor het middelbaar onderwijs op te richten. Vanaf mei 1911 werd dat plan door een vergelijk onder de bisschoppelijke inspecteurs concreet ten uitvoer gebracht. Op het nationaal congres in het klein seminarie Bonne-Espérance (11-18 september 1911) zag uiteindelijk de Fédération nationale de l'enseignement moyen libre het levenslicht (Nationaal Verbond van het Katholiek Middelbaar Onderwijs (NVKMO)).

Met de oprichting van het Nationaal Verbond van het Katholiek Technisch Onderwijs (NVKTO) in 1919 verenigde het katholiek onderwijs zich voor het eerst ook per type, een tendens die nadien ook werd gevolgd in 1920 door het Normaalonderwijs (Nationaal Verbond van het Katholiek Normaalonderwijs) (NVKNO) en in 1931 door het Buitengewoon Onderwijs (NVKBuO). Uiteindelijk zou die verbondsstructuur bepalend zijn voor het latere uitzicht van de Guimardstraat.

Dat men er na de Tweede Wereldoorlog was in geslaagd om ook het katholiek onderwijs in de Guimardstraat onder te brengen, had veel te maken met het uitblijven van een oplossing voor de schoolkwestie. Met de oprichting van het Nationaal Secretariaat van het Katholiek Onderwijs in 1957 werd het katholiek onderwijs uiteindelijk overkoepeld. Het fundament werd nog steeds gevormd door de Nationale Verbonden voor lager, bijzonder, middelbaar, normaal- en technisch onderwijs. Zij bleven verantwoordelijk voor de bestuurlijke en pedagogische coördinatie. Wel kwamen ze voortaan samen in het Nationaal Secretariaat.

Uiteindelijk werden in 1964 alle pedagogische aspecten binnen het NSKO samengebracht in het Pedagogisch Bureau. Het opereerde naast de bestaande pedagogische diensten van de verbonden, maar coördineerde tegelijk wanneer zich een gezamenlijk standpunt opdrong. Na de herziening van het schoolpact in 1973 werd de Dienst voor Investeringen van het Katholiek Onderwijs (DIKO) opgericht om bouwdossiers en concrete bouwplannen van scholen te begeleiden. In 1988 ontstaat het Nationaal Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs uit de fusie van NVKMO en NVKTO.

De staatshervorming van 1970 en vooral de grondwetsherziening van 1988 hevelden het onderwijs per 1 januari 1989 over naar de gemeenschappen. Ook het Nationaal Secretariaat voor het Katholiek Onderwijs sloeg in 1989 de weg in van de geleidelijke splitsing. Na de aanstelling van twee adjuncten van de directeur-generaal per taalrol werden in 1993 twee aparte coördinatieorganen per gemeenschap opgericht: het Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs (VSKO) en het Sécretariat Général de l’Enseignement Catholique (SeGEC). Ook de verbonden kregen een nieuwe naam: Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs (VVKSO), Vlaams Verbond van het Katholiek Hoger Onderwijs (VVKHO) en Vlaams Verbond van het Katholiek Buitengewoon Onderwijs (VVKBuO).

In 1995 werd de CRKLO het Vlaams Verbond van het Katholiek Basisonderwijs (VVKBaO). Onderwijsondersteuning binnen het katholiek onderwijs bestond al langer maar pas met het decreet van 17 juli 1991 betreffende inspectie en de pedagogische begeleidingsdiensten werd de Pedagogische begeleidingsdienst van het Katholiek Onderwijs (PBDKO) opgericht. Het SeGEC verhuisde in 2005 zijn activiteiten naar de UCL-campus in Sint-Lambrechts-Woluwe.

Het VSKO werd op 1 augustus 2015 Katholiek Onderwijs Vlaanderen: de niveaugerichte verbonden en diensten, de pedagogische begeleiding en de nascholing worden geïntegreerd in een nieuwe themagerichte structuur. Katholiek Onderwijs Vlaanderen profileert zich als een ledenvereniging en organiseert zich Vlaanderenbreed, met regionale ankerpunten, zo dicht mogelijk bij de school.

Bron: Byls, Henk, ‘De Guimardstraat’ uit: Geschiedenis van het katholiek onderwijs in België, KADOC, Leuven, 2015.